Hazırlayan: Doğanın Ruhu Aktar — Fethiye · Son güncelleme: 14 Ağustos 2026
Aynısefa çiçeği, halk arasında portakal nergisi ya da calendula adıyla da bilinir. Avrupa İlaç Ajansı monografı aynısefayı geleneksel bitkisel ürün sınıfında ele alır ve iki kullanım alanı tanımlar: güneş yanığı gibi hafif cilt iltihaplarının belirtilerinin geleneksel kullanımı ve küçük yaraların iyileşmesine yardımcı olmak; ayrıca ağız ya da boğazdaki hafif iltihapların belirtilerinin geleneksel kullanımı. Kullanım cilt üzerine ve ağız içinedir; ağızdan yutularak kullanım monografta yer almaz. Aynısefanın papatya, kasımpatı ve ayçiçeğiyle aynı bitki ailesinden (Asteraceae) olması güvenlik açısından önemlidir: bu aileye duyarlı kişilerde kullanılmaz.
Aynısefa (Calendula) nedir?
Aynısefa çiçeği, halk arasında portakal nergisi ya da calendula adıyla da bilinir. Avrupa İlaç Ajansı monografı aynısefayı geleneksel bitkisel ürün sınıfında ele alır ve iki kullanım alanı tanımlar: güneş yanığı gibi hafif cilt iltihaplarının belirtilerinin geleneksel kullanımı ve küçük yaraların iyileşmesine yardımcı olmak; ayrıca ağız ya da boğazdaki hafif iltihapların belirtilerinin geleneksel kullanımı. Kullanım cilt üzerine ve ağız içinedir; ağızdan yutularak kullanım monografta yer almaz. Aynısefanın papatya, kasımpatı ve ayçiçeğiyle aynı bitki ailesinden (Asteraceae) olması güvenlik açısından önemlidir: bu aileye duyarlı kişilerde kullanılmaz.
Aynısefa (Calendula) ne işe yarar?
Avrupa Ilac Ajansi (EMA) kayıtlarına göre avrupa İlaç Ajansı monografı Calendula officinalis çiçeğini geleneksel bitkisel ürün sınıfında değerlendirir. İki kullanım alanı vardır: güneş yanığı gibi hafif cilt iltihaplarının tedavisi ve küçük yaraların iyileşmesine yardım; ayrıca ağız ve boğazdaki hafif iltihapların tedavisi. Kullanım cilt üzerine ve ağız içine (gargara) olup, yutularak kullanım kapsam dışıdır. Asteraceae ailesindeki bitkilere aşırı duyarlılığı olanlarda kontrendikedir. Cilt kullanımı 6 yaş, ağız kullanımı 12 yaş altında önerilmez. Belge EMA/HMPC/437450/2017 numaralıdır, Revizyon 1 olarak 14 Haziran 2018'de kabul edilmiştir.
Aynısefa (Calendula) nasıl kullanılır?
EMA monografına göre aynısefa çiçeği iki yolla kullanılır. CİLT İÇİN (çocuklar, ergenler, yetişkinler ve yaşlılar): 150 ml suda 1-2 g bitki ya da doğranmış bitkiden hazırlanan infüzyon; ılık haldeyken emdirilmiş pansuman hazırlamakta kullanılır, günde 2-4 kez. Yarı katı biçimlerde (krem, merhem) bitkiye eşdeğer oran hazırlığa göre yüzde 2-10, yüzde 2-5, yüzde 2-8 ya da yüzde 4-20 arasında değişir; ağrıyan bölgeye ince bir tabaka halinde, günde 2-4 kez uygulanır. Emdirilmiş pansumanlar 30-60 dakika sonra çıkarılır. 6 yaş altı çocuklarda kullanım önerilmez. AĞIZ VE BOĞAZ İÇİN (ergenler, yetişkinler ve yaşlılar): 150 ml suda 1-2 g bitki ya da doğranmış bitkiden hazırlanan infüzyon, ılık haldeyken çalkalama ve gargara için kullanılır, günde 2-4 kez; ya da yüzde 2'lik çözelti halinde gargara veya ağız çalkalama suyu, günde 2-4 kez. 12 yaş altı çocuklarda kullanım önerilmez. Her iki kullanımda da belirtiler 1 haftadan uzun sürerse hekime ya da nitelikli bir sağlık çalışanına başvurulmalıdır.
Aynısefa (Calendula) kimler için uygun değildir, yan etkileri nelerdir?
EMA monografına göre aynısefa şu durumlarda KULLANILMAZ: etkin maddeye ve ASTERACEAE (COMPOSITAE) AİLESİNDEN DİĞER BİTKİLERE aşırı duyarlılık. Bu aile papatya, kasımpatı, ayçiçeği ve pelin gibi bitkileri kapsar; bunlardan birine alerjisi olanlar dikkatli olmalıdır. Cilt kullanımında 6 yaş altı, ağız kullanımında 12 yaş altı çocuklarda kullanım yeterli veri bulunmadığı için oluşturulmamıştır. CİLT ENFEKSİYONU BELİRTİLERİ görülürse ya da belirtiler kullanım sırasında kötüleşirse hekime veya nitelikli bir sağlık çalışanına başvurulmalıdır. Gebelik ve emzirme döneminde güvenlilik gösterilmemiştir; yeterli veri olmadığından bu dönemlerde kullanımı önerilmez. Doğurganlık üzerine veri yoktur. Başka ilaçlarla etkileşim bildirilmemiştir. YAN ETKİLER: ciltte duyarlılaşma (hassasiyet gelişmesi) bildirilmiştir; sıklığı bilinmemektedir. Yukarıda belirtilmeyen başka yan etkiler görülürse hekime başvurulmalıdır. Doz aşımı vakası bildirilmemiştir.
Aynısefa (Calendula) hakkındaki bilgiler hangi kaynaklara dayanıyor?
Aynısefa (Calendula) için şu yayınların kayıtları derlenmiştir: Avrupa Ilac Ajansi (EMA), Stockley Herbal Medicines Interactions; Ulbricht (sistematik derleme); NIH ODS / Natural Medicines; Duke, Handbook of Medicinal Herbs. Her özetin altında orijinal kaynağa bağlantı bulunur.
Kaynaklara göre
Her yayının kendi değerlendirmesi ayrı ayrı verilmiştir.
ModernAvrupa Ilac Ajansi (EMA)
Avrupa İlaç Ajansı monografı Calendula officinalis çiçeğini geleneksel bitkisel ürün sınıfında değerlendirir. İki kullanım alanı vardır: güneş yanığı gibi hafif cilt iltihaplarının tedavisi ve küçük yaraların iyileşmesine yardım; ayrıca ağız ve boğazdaki hafif iltihapların tedavisi. Kullanım cilt üzerine ve ağız içine (gargara) olup, yutularak kullanım kapsam dışıdır. Asteraceae ailesindeki bitkilere aşırı duyarlılığı olanlarda kontrendikedir. Cilt kullanımı 6 yaş, ağız kullanımı 12 yaş altında önerilmez. Belge EMA/HMPC/437450/2017 numaralıdır, Revizyon 1 olarak 14 Haziran 2018'de kabul edilmiştir.
Bu kayıt EMA monografına EK güvenlik bilgisidir; birincil kaynak EMA'dır. Aşağıdaki bilgiler klinik etkileşim ve güvenlik kaynaklarından derlenmiştir, kullanım alanı ve doz bilgisi İÇERMEZ.
DİKKAT — gebelik değerlendirmesi kaynaklara göre farklıdır: bu klinik kaynak aynısefayı gebelikte KONTRENDİKE sayar (in vitro rahim uyarıcı etki gerekçesiyle), EMA monografı ise "yeterli veri yok, önerilmez" der. Bu sayfada ESAS ALINAN KAYNAK EMA monografıdır; daha ihtiyatlı olan bu not ek bilgi olarak verilmiştir.
[aynısefa — bitkisi] KULLANILMAMASI GEREKEN DURUMLAR: Asteraceae alerjisi olanlarda KULLANILMAZ. Duke 2002: Class 1, Class 2b (AHP). Hamilelerde kontrendike — in vitro uterus stimülanı. Triterpenoidler abortifasyan, spermisid ve uterus tonik etkili. Bir Rus'ta gargaradan anafilaktik şok rapor edilmiştir (ragweed akrabası). "CAN caution that due to its reputed affect on the menstrual cycle, and being a uterine stimulant in vitro, its use in pregnancy and lactation is to be avoided" (Duke 2002, s.162). Faradiol antiinflamatuar olarak indometasin ile eşdeğer. UYARILAR: Açık yaralarda steril ürün önerilir. İLAÇ ETKİLEŞİMİ: Ulbricht: kanama (kumarin), hipoglisemik, hipotansif, bağışıklık modülatörü.
