Avrupa İlaç Ajansı monografı hayıt meyvesini iki sınıfta birden değerlendirir: "iyi bilinen kullanım" sınıfında adet öncesi sendromun tedavisi, geleneksel kullanım sınıfında adet öncesi günlerdeki hafif belirtilerin giderilmesi. Kullanım yetişkin kadınlar içindir; iyi bilinen kullanımda günde bir kez 20 mg kuru ekstre, üç ay sürekli. Bitkinin hipofiz-hipotalamus ekseni üzerinden etki ettiği düşünülür: östrojene duyarlı kanser öyküsü olanlar, dopamin ve östrojen ilaçları kullananlar, hipofiz bozukluğu öyküsü olanlar kullanmadan önce hekime danışmalıdır. Prolaktin salgılayan hipofiz tümöründe belirtileri maskeleyebilir. Gebelikte endikasyon yoktur; emzirmede süt salgısını etkileyebileceği için önerilmez. Belge EMA/HMPC/606742/2017 numaralıdır.
Orijinal kaynağı gör →Hayıt
Vitex agnus-castus L., fructus
Hazırlayan: Doğanın Ruhu Aktar — Fethiye · Son güncelleme: 15 Ağustos 2026
Hayıt, Türkiye'de kıyı bölgelerinde yetişen bir çalının meyvesidir. Avrupa İlaç Ajansı hayıt meyvesini İKİ SINIFTA BİRDEN değerlendirir. "İyi bilinen kullanım" sınıfında tanınan kullanım, adet öncesi sendromun (premenstrüel sendrom) tedavisidir. "Geleneksel kullanım" sınıfında ise adetten önceki günlerde görülen hafif belirtilerin giderilmesidir. Her iki kullanım da YETİŞKİN KADINLAR içindir; ergenlik öncesi çocuklarda ilgili bir kullanım yoktur. Bu bitkinin hipofiz-hipotalamus ekseni üzerinden etki ettiği düşünülür ve monografın uyarıları büyük ölçüde bundan kaynaklanır — hormonal bir etkisi olduğu için birkaç grup insanın kullanmadan önce hekimine danışması gerekir. Monografta kısırlık geleneksel kullanımı, süt artırma ya da menopoz ile ilgili bir kullanım YER ALMAZ.
Hayıt nedir?
Hayıt, Türkiye'de kıyı bölgelerinde yetişen bir çalının meyvesidir. Avrupa İlaç Ajansı hayıt meyvesini İKİ SINIFTA BİRDEN değerlendirir. "İyi bilinen kullanım" sınıfında tanınan kullanım, adet öncesi sendromun (premenstrüel sendrom) tedavisidir. "Geleneksel kullanım" sınıfında ise adetten önceki günlerde görülen hafif belirtilerin giderilmesidir. Her iki kullanım da YETİŞKİN KADINLAR içindir; ergenlik öncesi çocuklarda ilgili bir kullanım yoktur. Bu bitkinin hipofiz-hipotalamus ekseni üzerinden etki ettiği düşünülür ve monografın uyarıları büyük ölçüde bundan kaynaklanır — hormonal bir etkisi olduğu için birkaç grup insanın kullanmadan önce hekimine danışması gerekir. Monografta kısırlık geleneksel kullanımı, süt artırma ya da menopoz ile ilgili bir kullanım YER ALMAZ.
Hayıt ne işe yarar?
Avrupa Ilac Ajansi (EMA) kayıtlarına göre avrupa İlaç Ajansı monografı hayıt meyvesini iki sınıfta birden değerlendirir: "iyi bilinen kullanım" sınıfında adet öncesi sendromun tedavisi, geleneksel kullanım sınıfında adet öncesi günlerdeki hafif belirtilerin giderilmesi. Kullanım yetişkin kadınlar içindir; iyi bilinen kullanımda günde bir kez 20 mg kuru ekstre, üç ay sürekli. Bitkinin hipofiz-hipotalamus ekseni üzerinden etki ettiği düşünülür: östrojene duyarlı kanser öyküsü olanlar, dopamin ve östrojen ilaçları kullananlar, hipofiz bozukluğu öyküsü olanlar kullanmadan önce hekime danışmalıdır. Prolaktin salgılayan hipofiz tümöründe belirtileri maskeleyebilir. Gebelikte endikasyon yoktur; emzirmede süt salgısını etkileyebileceği için önerilmez. Belge EMA/HMPC/606742/2017 numaralıdır.
Hayıt nasıl kullanılır?
EMA monografına göre hayıt meyvesi ağızdan kullanılır ve yalnızca yetişkin kadınlar içindir. İYİ BİLİNEN KULLANIM (adet öncesi sendrom tedavisi): günde bir kez 20 mg kuru ekstre. En iyi sonuç için üç ay boyunca sürekli kullanım önerilir; belirtiler üç aylık sürekli kullanımdan sonra da sürerse hekime başvurulmalıdır. GELENEKSEL KULLANIM (adet öncesi hafif belirtiler): hazırlığa göre değişir — günde iki kez 400 mg (günlük 800 mg); ya da günde bir kez 165 mg; ya da günde bir kez 4 mg; ya da günde bir kez 2-3 mg. Bu kullanımda da belirtiler üç aylık sürekli kullanımdan sonra sürerse hekime ya da nitelikli bir sağlık çalışanına başvurulmalıdır. Ergenlik öncesi çocuklarda ilgili bir kullanım yoktur; ergenlik çağındaki çocuklarda ve 18 yaş altı gençlerde yeterli veri bulunmadığı için kullanım önerilmez.
Hayıt kimler için uygun değildir, yan etkileri nelerdir?
EMA monografına göre hayıt meyvesi şu durumda KULLANILMAZ: etkin maddeye aşırı duyarlılık. KULLANMADAN ÖNCE HEKİME DANIŞILMASI GEREKEN DURUMLAR — monografın en önemli bölümü budur: (1) ÖSTROJENE DUYARLI BİR KANSER geçiren ya da geçirmiş olanlar; (2) DOPAMİN AGONİSTİ, DOPAMİN ANTAGONİSTİ, ÖSTROJEN ya da ANTİÖSTROJEN kullananlar — hayıt meyvesinin olası dopaminerjik ve östrojenik etkileri nedeniyle bu ilaçlarla etkileşim dışlanamaz; (3) HİPOFİZ BOZUKLUĞU ÖYKÜSÜ olanlar, çünkü bu bitkinin hipofiz-hipotalamus ekseni üzerinden etki ettiği düşünülür; (4) PROLAKTİN SALGILAYAN HİPOFİZ TÜMÖRÜ olanlar — bu durumda hayıt meyvesi alımı TÜMÖRÜN BELİRTİLERİNİ MASKELEYEBİLİR. 18 yaş altı çocuk ve ergenlerde kullanım yeterli veri bulunmadığı için oluşturulmamıştır. Belirtiler kullanım sırasında kötüleşirse hekime ya da eczacıya başvurulmalıdır. Etanol içeren tentürlerde etanol için uygun etiketleme yapılmalıdır. GEBELİK: gebelikte kullanım için bir endikasyon yoktur; gebe kadınlarda kullanıma dair veri bulunmamaktadır ve hayvan çalışmaları üreme toksisitesi açısından yetersizdir, bu nedenle gebelikte kullanımı önerilmez. EMZİRME: hayıt meyvesinin ya da metabolitlerinin anne sütüne geçip geçmediği bilinmemektedir; üreme çalışmalarından gelen veriler hayıt meyvesinin SÜT SALGISINI ETKİLEYEBİLECEĞİNİ düşündürmektedir ve emzirilen bebek için risk dışlanamaz, bu nedenle emzirme döneminde kullanımı önerilmez. Doğurganlık üzerine veri yoktur. YAN ETKİLER: yüzde şişme, nefes darlığı ve yutma güçlüğü ile giden AĞIR ALERJİK TEPKİLER; döküntü, kurdeşen ve akne gibi alerjik deri tepkileri; baş ağrısı ve baş dönmesi; bulantı ve karın ağrısı; ve ADET DÜZENSİZLİKLERİ bildirilmiştir. Sıklıkları bilinmemektedir. Yukarıda sayılmayan başka yan etkiler görülürse hekime ya da eczacıya başvurulmalıdır. Doz aşımı vakası bildirilmemiştir.
Hayıt hakkındaki bilgiler hangi kaynaklara dayanıyor?
Hayıt için şu yayınların kayıtları derlenmiştir: Avrupa Ilac Ajansi (EMA). Her özetin altında orijinal kaynağa bağlantı bulunur.
Kaynaklara göre
Her yayının kendi değerlendirmesi ayrı ayrı verilmiştir.
Hayıt içeren ürünlerimiz
Dükkanda tartılarak hazırlanır, siparişinizde o gün paketlenir.
Kaynaklar
- Avrupa Ilac Ajansi (EMA) — https://www.ema.europa.eu/en/medicines/herbal/agni-casti-fructus
Bu sayfayı paylaş
Bu bilgiler geleneksel kullanım içindir; tıbbi tavsiye yerine geçmez.
Özetler kaynak yayınlardan derlenmiştir; tam metin için orijinal bağlantıları kullanın.