Hazırlayan: Doğanın Ruhu Aktar — Fethiye · Son güncelleme: 17 Ağustos 2026
Avrupa İlaç Ajansı mercanköşkü "geleneksel kullanım" sınıfında değerlendirir ve İKİ kullanım tanımlar: şişkinlik ve gaz gibi HAFİF, KRAMP TARZI SİNDİRİM ŞİKAYETLERİNİN belirtilerinin giderilmesi (ağızdan çay olarak); ve BURUN DELİKLERİ ÇEVRESİNDEKİ TAHRİŞ OLMUŞ CİLDİN rahatlatılması (merhem olarak sürülerek). Bu değerlendirme uzun süreli kullanım geçmişine dayanır, klinik çalışma kanıtına değil. İKİ KULLANIMIN YAŞ SINIRI ARASINDA 17 YIL FARK VAR ve bu şaşırtıcı görünse de mantıklıdır: sindirim için ağızdan içilen çay 18 YAŞ ALTINDA önerilmez, ama burun çevresine sürülen merhem 1 YAŞINDAN itibaren kullanılabilir. Aynı bitkinin ağızdan alınmasıyla cilde sürülmesi farklı şeylerdir. Belge EMA/HMPC/166517/2015 numaralıdır ve 20 Eylül 2016'da kabul edilmiştir.
Mercanköşk nedir?
Avrupa İlaç Ajansı mercanköşkü "geleneksel kullanım" sınıfında değerlendirir ve İKİ kullanım tanımlar: şişkinlik ve gaz gibi HAFİF, KRAMP TARZI SİNDİRİM ŞİKAYETLERİNİN belirtilerinin giderilmesi (ağızdan çay olarak); ve BURUN DELİKLERİ ÇEVRESİNDEKİ TAHRİŞ OLMUŞ CİLDİN rahatlatılması (merhem olarak sürülerek). Bu değerlendirme uzun süreli kullanım geçmişine dayanır, klinik çalışma kanıtına değil. İKİ KULLANIMIN YAŞ SINIRI ARASINDA 17 YIL FARK VAR ve bu şaşırtıcı görünse de mantıklıdır: sindirim için ağızdan içilen çay 18 YAŞ ALTINDA önerilmez, ama burun çevresine sürülen merhem 1 YAŞINDAN itibaren kullanılabilir. Aynı bitkinin ağızdan alınmasıyla cilde sürülmesi farklı şeylerdir. Belge EMA/HMPC/166517/2015 numaralıdır ve 20 Eylül 2016'da kabul edilmiştir.
Mercanköşk ne işe yarar?
Avrupa Ilac Ajansi (EMA) kayıtlarına göre avrupa İlaç Ajansı mercanköşkü "geleneksel kullanım" sınıfında değerlendirir ve iki kullanım tanımlar: hafif kramp tarzı sindirim şikayetleri (ağızdan çay, yalnızca yetişkinler, 18 yaş altında önerilmez) ve burun delikleri çevresindeki tahriş olmuş cilt (merhem, 1 yaşından itibaren). Aynı bitkinin iki kullanımı arasında 17 yıl yaş farkı vardır; ağızdan almakla cilde sürmek farklı şeylerdir. Merhem burun deliğinin içine derin sürülmemelidir: burnu temizleyen titrek tüylü epitelin çalışmasını azaltabilir. Ballıbabagiller ailesine alerjisi olanlarda kullanılmaz. Gebelikte ve emzirirken önerilmez. Belge EMA/HMPC/166517/2015 numaralıdır ve 20 Eylül 2016'da kabul edilmiştir.
Mercanköşk nasıl kullanılır?
EMA monografına göre mercanköşk iki yoldan kullanılır. SİNDİRİM ŞİKAYETLERİ (ağızdan, YALNIZCA YETİŞKİNLER VE YAŞLILAR): 150 ml kaynar suda 2-4 g kıyılmış bitki, infüzyon olarak, YEMEKTEN ÖNCE günde 1-2 kez. Günlük doz 2-8 g. Bu kullanım 18 YAŞ ALTI ÇOCUK VE ERGENLERDE ÖNERİLMEZ. BURUN ÇEVRESİNDEKİ TAHRİŞ (cilde, 1-11 YAŞ ÇOCUKLAR, ERGENLER VE YETİŞKİNLER): az miktarda hazırlık burun deliklerinin ÇEVRESİNE sürülür, günde 2-4 kez. Bu kullanım 1 YAŞ ALTI ÇOCUKLARDA ÖNERİLMEZ. MERHEM BURUN DELİĞİNİN İÇİNE DERİN SÜRÜLMEMELİDİR — sebebi aşağıda. KULLANIM SÜRESİ: belirtiler kötüleşirse hekime ya da nitelikli bir sağlık çalışanına başvurulmalıdır.
Mercanköşk kimler için uygun değildir, yan etkileri nelerdir?
EMA monografına göre mercanköşk ETKİN MADDEYE ve BALLIBABAGİLLER (Lamiaceae) ailesinden diğer bitkilere AŞIRI DUYARLILIĞI olanlarda kullanılmaz. Bu aile mutfakta çok kullanılır: nane, kekik, biberiye, adaçayı, fesleğen ve melisa da bu ailedendir. YAŞ SINIRLARI KULLANIMA GÖRE FARKLIDIR: ağızdan sindirim kullanımı 18 yaş altında, burun çevresi merhem kullanımı 1 yaş altında YETERLİ VERİ OLMADIĞI İÇİN tanımlanmamıştır. MERHEMİN BURUN DELİĞİ İÇİNE DERİN SÜRÜLMESİNDEN KAÇINILMALIDIR: monograf sebebini açıkça yazar — burun içini döşeyen TİTREK TÜYLÜ (silyalı) EPİTELİN ÇALIŞMASINI AZALTABİLİR. O tüycükler burnu temizleyen mekanizmadır; baskılanması iyilik değil zarardır. DERİ ENFEKSİYONU BELİRTİSİ görülürse hekime ya da nitelikli bir sağlık çalışanına başvurulmalıdır. ELLE GÖZ TEMASI: uygulamadan sonra eller yıkanmadan göze değdirilirse TAHRİŞ olabilir. BELİRTİLER KÖTÜLEŞİRSE her iki kullanımda da hekime başvurulmalıdır. GEBELİK VE EMZİRME: gebelik ve emzirme döneminde güvenliliği tanımlanmamıştır; yeterli veri bulunmadığından gebelikte ve emzirirken KULLANIMI ÖNERİLMEZ. İLAÇ ETKİLEŞİMİ: bildirilmiş etkileşim yoktur.
Mercanköşk hakkındaki bilgiler hangi kaynaklara dayanıyor?
Mercanköşk için şu yayınların kayıtları derlenmiştir: Avrupa Ilac Ajansi (EMA). Her özetin altında orijinal kaynağa bağlantı bulunur.
Kaynaklara göre
Her yayının kendi değerlendirmesi ayrı ayrı verilmiştir.
ModernAvrupa Ilac Ajansi (EMA)
Avrupa İlaç Ajansı mercanköşkü "geleneksel kullanım" sınıfında değerlendirir ve iki kullanım tanımlar: hafif kramp tarzı sindirim şikayetleri (ağızdan çay, yalnızca yetişkinler, 18 yaş altında önerilmez) ve burun delikleri çevresindeki tahriş olmuş cilt (merhem, 1 yaşından itibaren). Aynı bitkinin iki kullanımı arasında 17 yıl yaş farkı vardır; ağızdan almakla cilde sürmek farklı şeylerdir. Merhem burun deliğinin içine derin sürülmemelidir: burnu temizleyen titrek tüylü epitelin çalışmasını azaltabilir. Ballıbabagiller ailesine alerjisi olanlarda kullanılmaz. Gebelikte ve emzirirken önerilmez. Belge EMA/HMPC/166517/2015 numaralıdır ve 20 Eylül 2016'da kabul edilmiştir.