Plantago afra L. (Plantago psyllium L.) veya Plantago indica L. (Plantago arenaria Waldstein & Kitaibel), semen
Hazırlayan: Doğanın Ruhu Aktar — Fethiye · Son güncelleme: 17 Ağustos 2026
Bu sayfa PSYLLIUM tohumunu anlatır ve adı karışıklığa çok açık olduğu için başta netleştirmek gerekir: bu BAŞKA BİR BİTKİDİR. Türkiye'de "karnıyarık tohumu" adıyla satılan bitki genellikle Plantago ovata'dır; bu sayfanın konusu ise Plantago afra ya da Plantago indica'dır. İkisi de hacim yapıcı laksatiftir, kullanımları büyük ölçüde örtüşür, ama dozları FARKLIDIR ve ayrı monografların konusudurlar. Avrupa İlaç Ajansı pire otu tohumunu "İYİ BİLİNEN TIBBİ KULLANIM" temelinde değerlendirir — dayanağı yalnızca gelenek değil, birikmiş tıbbi kullanım kanıtıdır. İKİ kullanım tanımlanmıştır: ALIŞILMIŞ (kronik) KABIZLIĞIN geleneksel kullanımı, ve dışkının YUMUŞAK OLMASININ İSTENDİĞİ durumlar — makat ya da rektum ameliyatı sonrası ağrılı dışkılama, anal fissür ve hemoroit gibi. İspaghula kabuğundaki üçüncü kullanım (lif alımı, kolesterol) bu monografta YOKTUR. Belge EMA/HMPC/599747/2012 numaralıdır ve Mart 2013'te kabul edilmiştir.
Pire Otu Tohumu (Psyllium) nedir?
Bu sayfa PSYLLIUM tohumunu anlatır ve adı karışıklığa çok açık olduğu için başta netleştirmek gerekir: bu BAŞKA BİR BİTKİDİR. Türkiye'de "karnıyarık tohumu" adıyla satılan bitki genellikle Plantago ovata'dır; bu sayfanın konusu ise Plantago afra ya da Plantago indica'dır. İkisi de hacim yapıcı laksatiftir, kullanımları büyük ölçüde örtüşür, ama dozları FARKLIDIR ve ayrı monografların konusudurlar. Avrupa İlaç Ajansı pire otu tohumunu "İYİ BİLİNEN TIBBİ KULLANIM" temelinde değerlendirir — dayanağı yalnızca gelenek değil, birikmiş tıbbi kullanım kanıtıdır. İKİ kullanım tanımlanmıştır: ALIŞILMIŞ (kronik) KABIZLIĞIN geleneksel kullanımı, ve dışkının YUMUŞAK OLMASININ İSTENDİĞİ durumlar — makat ya da rektum ameliyatı sonrası ağrılı dışkılama, anal fissür ve hemoroit gibi. İspaghula kabuğundaki üçüncü kullanım (lif alımı, kolesterol) bu monografta YOKTUR. Belge EMA/HMPC/599747/2012 numaralıdır ve Mart 2013'te kabul edilmiştir.
Pire Otu Tohumu (Psyllium) ne işe yarar?
Avrupa Ilac Ajansi (EMA) kayıtlarına göre avrupa İlaç Ajansı psyllium tohumunu "iyi bilinen tıbbi kullanım" temelinde değerlendirir. İki kullanım tanımlanmıştır: alışılmış kabızlığın tedavisi, ve dışkının yumuşak olmasının istendiği durumlar (anal fissür, hemoroit, ameliyat sonrası). Bu bitki, Türkiye'de "karnıyarık tohumu" adıyla satılan Plantago ovata'dan FARKLIDIR ve dozları belirgin biçimde daha yüksektir: ergen ve yetişkinde günlük 25-40 g. En kritik kural sıvıdır: 1 gram için 30 ml su; yetersiz sıvıyla alındığında boğaz ve yemek borusunu tıkayıp boğulmaya yol açabilir. Bağırsak tıkanıklığı, yutma güçlüğü ve tanı konmamış makat kanamasında kullanılmaz. Kabızlık 3 günde geçmezse hekime başvurulmalıdır. Belge EMA/HMPC/599747/2012 numaralıdır ve Mart 2013'te kabul edilmiştir.
Pire Otu Tohumu (Psyllium) nasıl kullanılır?
EMA monografına göre pire otu tohumu ağızdan kullanılır. ERGENLER, YETİŞKİNLER VE YAŞLILAR: günlük 25-40 g, 3 dozda. ÇOCUKLAR (6-12 yaş): günlük 12-25 g, 3 dozda. 6 YAŞ ALTINDA ÖNERİLMEZ. Bu dozların ispaghula kabuğundan belirgin biçimde YÜKSEK olduğuna dikkat edilmelidir; iki bitki birbirinin yerine aynı dozla kullanılmaz. SIVI — EN KRİTİK MADDE: her zaman YETERLİ SIVI ile alınmalıdır, örneğin 1 gram bitki için 30 ml su. Ürün sıvıyla karıştırılıp yutulabilir ya da alındıktan sonra bol sıvıyla yutulur; tedavi boyunca yeterli sıvı alımı sürdürülmelidir. ZAMANLAMA: gün içinde, diğer ilaçların alımından EN AZ YARIM-BİR SAAT ÖNCE ya da SONRA alınmalıdır; YATMADAN HEMEN ÖNCE ALINMAZ. ETKİ 12-24 SAAT SONRA başlar. KULLANIM SÜRESİ: kabızlık 3 GÜN içinde geçmezse hekime ya da eczacıya başvurulmalıdır. TOZ BİÇİMLERİNDE: hazırlarken tozu SOLUMAMAYA çalışmak gerekir.
Pire Otu Tohumu (Psyllium) kimler için uygun değildir, yan etkileri nelerdir?
EMA monografına göre pire otu tohumu şu durumlarda KULLANILMAZ: etkin maddeye aşırı duyarlılık; 2 HAFTADAN uzun süren ANİ BAĞIRSAK ALIŞKANLIĞI DEĞİŞİKLİĞİ; TANI KONMAMIŞ MAKAT KANAMASI ve laksatif kullanımına rağmen dışkılayamama; sindirim kanalında ANORMAL DARLIK, YEMEK BORUSU VE MİDE GİRİŞİ HASTALIKLARI, olası ya da mevcut BAĞIRSAK TIKANIKLIĞI (ileus), BAĞIRSAK FELCİ ya da MEGAKOLON; YUTMA GÜÇLÜĞÜ ya da boğaz sorunu olanlar. BOĞULMA RİSKİ: YETERSİZ SIVIYLA alındığında hacim yapıcı ürünler BOĞAZ VE YEMEK BORUSUNU TIKAYABİLİR, boğulmaya ve bağırsak tıkanıklığına yol açabilir. Belirtileri göğüs ağrısı, kusma, yutma ya da NEFES ALMA GÜÇLÜĞÜDÜR. DIŞKI TIKANMASI olan ve karın ağrısı, bulantı, kusma şikayeti bulunanlar hekim önermedikçe KULLANMAMALIDIR. Karın ağrısı başlarsa ya da dışkıda düzensizlik olursa kullanım BIRAKILMALI ve tıbbi yardım alınmalıdır. GÜÇSÜZ DÜŞMÜŞ ve/veya YAŞLI hastaların tedavisi HEKİM GÖZETİMİ gerektirir. Bağırsak hareketini yavaşlatan ilaçlarla (örneğin OPİOİDLER) birlikte yalnızca hekim gözetiminde kullanılmalıdır. Beslenme değişikliği sonuç vermediyse, hacim yapıcı laksatifler diğer müshillerden ÖNCE denenmelidir. ALERJİ UYARISI: toz biçimiyle sürekli mesleki temasta olanlarda (sağlık çalışanları, bakıcılar) solumaya bağlı duyarlılık gelişebilir; alerjik bünyelerde daha sıktır. Bu duyarlılık ciddi olabilecek aşırı duyarlılık tepkilerine yol açar. Kanıtlanmış duyarlılık halinde maruziyet HEMEN kesilmeli ve gelecekte kaçınılmalıdır. İLAÇ ETKİLEŞİMİ: birlikte alınan MİNERALLER, VİTAMİNLER (B12), KALP GLİKOZİTLERİ, KUMARİN TÜREVLERİ, KARBAMAZEPİN ve LİTYUMUN bağırsaktan emilimi GECİKEBİLİR; diğer ilaçlardan yarım-bir saat önce ya da sonra alınmalıdır. ŞEKER HASTALARI yalnızca hekim gözetiminde kullanmalıdır. TİROİD HORMONU kullananlarda da hekim gözetimi gerekir. GEBELİK VE EMZİRME: pire otu tohumunun kendisiyle ilgili veri YOKTUR; ispaghula kabuğu için sınırlı veri vardır (300'den az gebelik sonucu) ve hayvan çalışmaları üreme toksisitesi açısından yetersizdir. Monograf şunu söyler: beslenme değişikliği sonuç vermediyse ve gerekliyse gebelikte ve emzirirken KULLANIMI DÜŞÜNÜLEBİLİR. DOĞURGANLIK üzerine veri yoktur. YAN ETKİLER: GAZ görülebilir, genellikle tedavi sürerken geçer. Karında şişkinlik, bağırsak ya da yemek borusu tıkanıklığı ve dışkı tıkanması riski — özellikle YETERSİZ SIVIYLA yutulduğunda — görülebilir. ARAÇ VE MAKİNE KULLANIMI: ilgili değildir.
Pire Otu Tohumu (Psyllium) hakkındaki bilgiler hangi kaynaklara dayanıyor?
Pire Otu Tohumu (Psyllium) için şu yayınların kayıtları derlenmiştir: Avrupa Ilac Ajansi (EMA). Her özetin altında orijinal kaynağa bağlantı bulunur.
Kaynaklara göre
Her yayının kendi değerlendirmesi ayrı ayrı verilmiştir.
ModernAvrupa Ilac Ajansi (EMA)
Avrupa İlaç Ajansı psyllium tohumunu "iyi bilinen tıbbi kullanım" temelinde değerlendirir. İki kullanım tanımlanmıştır: alışılmış kabızlığın tedavisi, ve dışkının yumuşak olmasının istendiği durumlar (anal fissür, hemoroit, ameliyat sonrası). Bu bitki, Türkiye'de "karnıyarık tohumu" adıyla satılan Plantago ovata'dan FARKLIDIR ve dozları belirgin biçimde daha yüksektir: ergen ve yetişkinde günlük 25-40 g. En kritik kural sıvıdır: 1 gram için 30 ml su; yetersiz sıvıyla alındığında boğaz ve yemek borusunu tıkayıp boğulmaya yol açabilir. Bağırsak tıkanıklığı, yutma güçlüğü ve tanı konmamış makat kanamasında kullanılmaz. Kabızlık 3 günde geçmezse hekime başvurulmalıdır. Belge EMA/HMPC/599747/2012 numaralıdır ve Mart 2013'te kabul edilmiştir.