Herniaria glabra L., H. hirsuta L., H. incana Lam., herba
Hazırlayan: Doğanın Ruhu Aktar — Fethiye · Son güncelleme: 8 Eylül 2026
Yaran otu, yerde yayılan küçük yapraklı bir bitkidir. Monograf ÜÇ AYRI TÜRÜ (ve karışımlarını) birlikte kapsar ve toprak üstü kısmını konu alır. Avrupa İlaç Ajansı bitkiyi "geleneksel bitkisel ürün" sınıfında değerlendirir; monografta yer alan tek kullanım alanı idrar yollarının yıkanmasıdır. AD NOTU: Bu bitkinin Türkçede birden çok adı vardır — deli yaran, atyaran, ulu yaran, şark yaranı, kabayaran, kasıkotu. ⚠ "KIRKKİLİT OTU" BU BİTKİ DEĞİLDİR: Türkiye'de "kırkkilit otu" adıyla satılan bitki ATKUYRUĞUDUR (Equisetum arvense) ve kütüphanede ayrı sayfası vardır. Bu sayfa ilk yazıldığında yanlışlıkla "Kırkkilit Otu" adını taşıyordu; 8 Eylül 2026'da düzeltildi.
Yaran Otu (Deli Yaran) nedir?
Yaran otu, yerde yayılan küçük yapraklı bir bitkidir. Monograf ÜÇ AYRI TÜRÜ (ve karışımlarını) birlikte kapsar ve toprak üstü kısmını konu alır. Avrupa İlaç Ajansı bitkiyi "geleneksel bitkisel ürün" sınıfında değerlendirir; monografta yer alan tek kullanım alanı idrar yollarının yıkanmasıdır. AD NOTU: Bu bitkinin Türkçede birden çok adı vardır — deli yaran, atyaran, ulu yaran, şark yaranı, kabayaran, kasıkotu. ⚠ "KIRKKİLİT OTU" BU BİTKİ DEĞİLDİR: Türkiye'de "kırkkilit otu" adıyla satılan bitki ATKUYRUĞUDUR (Equisetum arvense) ve kütüphanede ayrı sayfası vardır. Bu sayfa ilk yazıldığında yanlışlıkla "Kırkkilit Otu" adını taşıyordu; 8 Eylül 2026'da düzeltildi.
Yaran Otu (Deli Yaran) ne işe yarar?
Avrupa Ilac Ajansi (EMA) kayıtlarına göre eMA monografına göre yaran otu geleneksel kullanım sınıfındadır ve hafif idrar yolu şikâyetlerinde yardımcı olarak idrar miktarını artırıp idrar yollarının yıkanmasında kullanılır. Monograf üç Herniaria türünü (H. glabra, H. hirsuta, H. incana) ve karışımlarını birlikte kapsar. Sıvı alımının azaltılmasının önerildiği durumlar (ileri kalp veya böbrek hastalığı) KONTRENDİKASYON olarak sayılır ve kullanım 18 yaş ve üzeriyle sınırlıdır. Belge EMA/HMPC/554043/2018 numaralı, 8 Temmuz 2020 tarihinde kabul edilmiştir.
Yaran Otu (Deli Yaran) nasıl kullanılır?
EMA monografına göre yaran otu ağızdan, bitki çayı olarak kullanılır. Yetişkinler ve yaşlılarda: 150 ml kaynar suda 1,5-3 g doğranmış bitki demlenir ya da 150 ml suda kaynatılır, günde 3-5 kez. GÜNLÜK EN FAZLA 10 g. Monografta yer alan kullanım alanı, hafif idrar yolu şikâyetlerinde yardımcı olarak idrar miktarını artırıp idrar yollarının yıkanmasıdır. Şikâyetler 2 haftadan uzun sürerse hekime ya da nitelikli bir sağlık çalışanına başvurulmalıdır.
Yaran Otu (Deli Yaran) kimler için uygun değildir, yan etkileri nelerdir?
EMA monografına göre yaran otu şu durumlarda KULLANILMAZ: etkin maddeye aşırı duyarlılık; ve SIVI ALIMININ AZALTILMASININ ÖNERİLDİĞİ durumlar, örneğin ileri düzeyde kalp veya böbrek hastalığı. Bu uyarı önemlidir çünkü bitkinin kullanım amacı zaten idrar miktarını artırmaktır. 18 YAŞIN ALTINDAKİ çocuk ve gençlerde yeterli veri olmadığı için kullanımı oluşturulmamıştır. İdrar miktarının artabilmesi için kullanım boyunca YETERLİ SIVI ALINMALIDIR. İdrar yolu şikâyetleri kötüleşirse ya da ATEŞ, İDRAR YAPARKEN AĞRI, SPAZM veya İDRARDA KAN ortaya çıkarsa hekime ya da nitelikli bir sağlık çalışanına başvurulmalıdır. Monografta bilinen bir yan etki bildirilmemiştir. Bilinen ilaç etkileşimi bildirilmemiştir. GEBELİK VE EMZİRMEDE güvenlilik gösterilmemiştir; yeterli veri olmadığı için kullanımı önerilmez, doğurganlık verisi de yoktur. Doz aşımı vakası bildirilmemiştir. Genotoksisite testleri yapılmamıştır; üreme toksisitesi ve karsinojenite testleri de yapılmamıştır.
Yaran Otu (Deli Yaran) hakkındaki bilgiler hangi kaynaklara dayanıyor?
Yaran Otu (Deli Yaran) için şu yayınların kayıtları derlenmiştir: Avrupa Ilac Ajansi (EMA). Her özetin altında orijinal kaynağa bağlantı bulunur.
Kaynaklara göre
Her yayının kendi değerlendirmesi ayrı ayrı verilmiştir.
ModernAvrupa Ilac Ajansi (EMA)
EMA monografına göre yaran otu geleneksel kullanım sınıfındadır ve hafif idrar yolu şikâyetlerinde yardımcı olarak idrar miktarını artırıp idrar yollarının yıkanmasında kullanılır. Monograf üç Herniaria türünü (H. glabra, H. hirsuta, H. incana) ve karışımlarını birlikte kapsar. Sıvı alımının azaltılmasının önerildiği durumlar (ileri kalp veya böbrek hastalığı) KONTRENDİKASYON olarak sayılır ve kullanım 18 yaş ve üzeriyle sınırlıdır. Belge EMA/HMPC/554043/2018 numaralı, 8 Temmuz 2020 tarihinde kabul edilmiştir.